الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
280
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در نخستين آيه مورد بحث مىفرمايد : « بعد از اقوام گذشته ( يعنى قوم نوح ، هود ، صالح و مانند آنها ) موسى را با آيات خود به سوى فرعون و فرعونيان مبعوث كرديم » ( * ( ثُمَّ بَعَثْنا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسى بِآياتِنا إِلى فِرْعَوْنَ وَمَلَائِه ) * ) . بايد توجه داشت كه فرعون ، اسم عام است و به تمام سلاطين مصر در آن زمان گفته مىشد ، همانطور كه به سلاطين روم ، « قيصر » و به سلاطين ايران « كسرى » مىگفتند . كلمه « ملا » همانطور كه سابقا هم اشاره كرديم به معنى افراد سرشناس و اشراف پر زرق و برق كه چشمها را پر مىكنند و در صحنههاى مهم جامعه حضور دارند ، گفته مىشود . و اينكه مىبينيم موسى در درجه اول به سوى فرعون و ملا او مبعوث مىگردد علاوه بر اينكه يكى از برنامههاى موسى نجات بنى اسرائيل از چنگال استعمار فرعونيان و استخلاص آنها از سرزمين مصر بود ، و اين بدون گفتگو با فرعون امكانپذير نبود ، به خاطر آن است كه طبق مثل معروف « هميشه آب را بايد از سرچشمه صاف كرد » ، مفاسد اجتماعى و انحرافهاى محيط تنها با اصلاحات فردى و موضعى چاره نخواهد شد بلكه بايد سردمداران جامعه و آنها كه نبض سياست و اقتصاد و فرهنگ را در دست دارند در درجه اول اصلاح گردند ، تا زمينه براى اصلاح بقيه فراهم گردد و اين درسى است كه قرآن به همه مسلمانان براى اصلاح جوامع اسلامى مىدهد . سپس مىفرمايد : « آنها نسبت به آيات الهى ظلم و ستم كردند » ( * ( فَظَلَمُوا بِها ) * ) . و مىدانيم حقيقت ظلم به معنى وسيع كلمه آن است كه چيزى را در غير محل آن به كار برند ، و شك نيست كه آيات الهى ايجاب مىكند كه همگان